Å sløye ein fisk

DSC_0463[1]«Er det nødvendig å ta ut innmaten? Og korleis gjer ein det?» Dei var to tyske familiefedre i 30-åra, på ferie ved Sognefjorden, og dei ville leige båt og fiske. Då båtinstruksjonen var gjennomført, hadde dei nokre fleire spørsmål. Kvelden før hadde dei fiska frå land, og fått to fiskar. Dei vart lagde rett i frysen, usløygde, for dei visste ikkje kva dei skulle gjere med dei. No vart dei henta fram igjen, og verten måtte ta på seg å gje eit grunnkurs i sløying. Og medan han tok ut innvollane og viste og forklarte, stod dei attmed og heva augbryn, grein på nasa og grynta mishagslydar som ikkje var til å ta feil av. Dette var ekkelt!

Så var det ei triveleg tysk dame, ho må ha vore oppunder 60, som sprekkeferdig av si nye oppleving berre MÅTTE fortelje  at ho hadde fått sitt livs første fisk! I båten, i fjorden rett utanfor hytta, hadde ho halt opp ein sprellande lyr frå sjøen for første gong. Slik ei grensesprengande oppleving! Så då verten kom innom utpå ettermiddagen for å fikse noko heilt anna, måtte ho berre fortelje han det. Grillen var fyrt opp, og på kjøkenet stod mannen hennar og var i full gang med filetering. «Du sa vel at dei måtte pakke den i aluminiumsfolie på grillen?» sa eg til turistverten. Nei, litt måtte dei no finne ut sjølv, meinte han. «Vi kan ikkje drive vaksenopplæring heller.»

Korleis må det vere, å leve eit heilt liv på kontinentet i Europa utan å ha sett innvollane på ein fisk? Og så komme og skulle leige båt og fiske, og vrenge seg i avsky når lever og rogn tyt ut? Å ha levd i 60 år utan å kjenne rykkinga av spord og finnar i taumen? Å ikkje ha opplevd den korte vegen frå fjord til bord, å ete fiskekjøt som smeltar på tunga, få timar etter å ha symt i fjorden? Er det slikt dei vil ha med seg og fortelje til barneborna?

Det har vore ein annleis og merkeleg sommar. Vi prøvar oss fram i vår nye rolle som turistvertar, og dei nye erfaringane strøymer på. Verda kjem plutseleg hit, av alle stader, og vi skal vinne over barrierane av språk og kultur og forventningar til ferien ved den norske fjorden. «Tenk kor merkeleg det er,» sa husbonden i ein filosofisk augneblink ein kveld, «at det sit nokre folk nede i Tyskland og bookar seg inn her, av alle mogelege stader. På dette einbølte, vesle neset, akkurat hit vil dei komme.» Og kva er det så dei opplever her? Vi har vore på tå hev, urolege for at dei ikkje skulle trivast, at det ikkje skulle vere bra nok. At tilbodet ikkje skulle vere profesjonelt nok, at det er for lite å finne på, for enkle forhold.

Vi er nok stoveblinde, og har vanskar med å sjå det eksotiske som vi lever midt oppi. Kor spesielt det er å leve ei veke eller to ved ein fjord, disponere ein båt, kjenne at snøret fer nedigjennom vassdjupet, spenninga når det rykkjer i taumen. Utfordringa når det faktisk kjem opp ein sprell levande fisk som skal avlivast, sløyast, tilberedast og etast.
Kor mange 30-åringar går det rundt i Europa som aldri har sløygd ein fisk? Kvifor er det heilt latterleg og utenkjeleg at ein vaksen mann ikkje veit at ein fisk må sløyast?
Kor mange eldre damer har aldri site i ein båt med eit fiskesnøre og kjent spenninga når ho dreg den tunge, sprellande lina opp til overflata? Og her har dei ferske turistvertane fått noko å tenkje på. For korleis kan vi ta det for gitt at alle veit og har lært det same som vi?

Brått vart eg veldig glad at far min lærde meg å fiske, i den alderen då ein taklar det med eit ope sinn. Vi grov etter makk, hadde dei på eit glas med litt jord og luftehol i loket. Så la vi i veg med fiskestang laga av ei passeleg lang grein med taum og angel, eller ei slukstang med dupp. Medan myggen beit, stod vi langsmed land på Dalavatnet, eller ved eit av fjellvatna på Kinnaheia. Tolmod var ein dyd som måtte lærast, og av og til gjekk vi frustrerte heim utan eit einaste napp. Når det i lukkelege augneblinkar beit på ei godtruande aure, var det å bruke den innlærte teknikken og knekke hovudet bakover til det kom eit blautt knakk.Så var det å finne fram den sløve tollekniven og sprette opp buken og grisle med å ta ut sloet. Det var den kjekkaste biten. Var vi heldige, fekk vi nokre kjø som var store og mange nok til at mamma fann det bryet verd å steike dei til kvelds. Vel heime kunne vi nyte fangsten som krølla seg på steikepanna. Var vi retteleg heldige, var dei raude i kjøtet, og suksessen var komplett.

Så korleis ville det då ha vore, å vekse opp utan å vite noko om alt dette? Kor mykje ville vi ikkje ha visst då, som vi ikkje visste at vi ikkje visste? Kva ville det ha hatt å seie for dei andre erfaringane vi gjer oss – eller ikkje gjer oss? Og slags sjølvsagd kunnskap er det dei lærer, dei som veks opp i ein by i Tyskland, som vi er latterleg uvitande om? Kva er det vi, i vår enkle og naive landsens oppvekst har gått glipp av, og står hjelpelaust uerfarne om når vi kjem ut i verda? Å te seg i storbylivet? Å kjenne kodar og kulturar, litteratur og kunst, kafèliv og teater?

Ja, eigentleg veit vi det jo: Erfaringar må gjerast, og ein gong må alltid vere den første. Vi kan ikkje legge våre erfaringsbriller til grunn, og tru at alle kan det som er sjølvsagt for oss. Og ein uprofesjonell ferie på eit einbølt nes kan faktisk by på store, små, enkle opplevingar. Vi treng ikkje opplevingssenter og guida turar for å tilby noko grensesprengande. Av og til kan ein fjord vere nok. Og kanskje vi skulle ta oss ein byferie i Tyskland neste år.

 

 

 

 

 

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Google photo

Du kommenterer no med Google-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Koplar til %s